محمد حسن خان اعتماد السلطنه

108

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

قلوب قوافل و امنيت طرق و معابر گرديد ، در سنهء هزار و دويست و هشتاد و هشت از هجرت ، سال بيست و پنجم از جلوس همايون . بناى عمارت آسياى بخارى در ما بين مدرسهء معلم خانه و دروازهء باب همايون ، هم در سال بيست و پنجم از جلوس همايون . خيابان و دروازهء دولت و درب موسوم به باب همايون به توسط محمد رحيم خان قاجار علاء الدوله ( امير نظام ) در نهايت امتياز ساخته شد ، فى التاريخ . تجديد و اعادت پل حاجى كه ما بين استرآباد و آق قلعه واقع است به دست سليمان خان صاحب اختيار در سنهء هزار و دويست و هشتاد و نه ، سال بيست و ششم از جلوس همايون . ساختن قدرى از راه آمل به دار الخلافه به مهندسى كاستگر خان نمساوى و مباشرت عباس قلى خان سردار لاريجانى ، در سال بيست و ششم از جلوس همايون و تكميل كلى و اتمام جميع اين راه به توسط جناب مستطاب حسنعلى خان امير نظام گرديد و او در آن وقت وزير فوائد بود . ايجاد و بنياد عمارتى به سبك ابنيهء ممالك محروسهء ايران در بازار اكسپوزيسيون وينه ، فى التاريخ . طرح و احداث و غرس و احياء عشرت‌آباد به تاريخ بيست و هشتم شوال سال بيست و هشتم از جلوس همايون . و دولت روزافزون ، « به ساعتى كه تفاخر كند بدان تقويم » مطابق سنهء هزار و دويست و نود و يك از هجرت . ابنيه و بنيادهاى اين اثر سلطانى از جلايل و عمارات و مبانى اين دولت جاودانى است و اين اساس معلى و گوشك مزين نيز مثل شمس العماره بر طبقات پنج برآورده و تا اين تاريخ به دست نگارنده سپرده شده است و در يوم مذكور كه بناء احياء و مشجر ساختن اين روضهء غناء بود اعليحضرت اقدس شهريارى محض مزيد ميمنت چهار اصله درخت به دست مبارك غرس فرمودند و كتابهء قصر اين مقام كريم و اثر عظيم زادهء خاطر زخار و طبع سرشار مقرب الخاقان ميرزا محمد حسين اصفهانى مشهور به حكيم فروغى است كه از سالها در صحبت بندهء نگارنده بوده و هست ، چنان كه در ضمن شمارش ابنيهء بزرگ و آثار بسيار عمدهء اين دولت نيز اشارت گرديد . فتح درب جديد دار الفنون از سمت خيابان ناصريه در سنهء هزار و دويست و نود و دو ، سال بيست و نهم از جلوس همايون . تعمير و تجديد جميع عمارات و ابنيهء صفويه انار الله براهينهم كه در مملكت مازندران است از عمارتهاى اشرف البلاد و شهر سارى و بحرالارم بارفروش و غيرها به دست جناب عليرضا خان عضد الملك دام اجلاله العالى در سنهء هزار و دويست و نود و دو هجرى مطابق سال بيست و نهم قمرى از جلوس مبارك . تأسيس و احداث عمارتى بسيار عالى به جهت سكناى ولات و حكمرانان مملكت خراسان در شهر مشهد مقدس به دست حاج محمد ناصر خان ظهير الدوله در سنهء هزار و